عالی!خیلی خوبخوبمتوسطضعیف

امتیاز: 4 / 5 (2 رای)

مهدی سهرابی- شهرستان خدابنده به خاطر وجود بنای بقعه قیدار نبی‌(ع) در مرکز آن از دیر و باز مورد توجه علاقه‌مندان خاص خود بوده و از این رو همیشه از قیدار به عنوان شهری مذهبی و زیارتی یاد می‌شود. از این گذشته در جای‌جای شهرستان خدابنده امامزادگانی وجود دارند که آرامگاه آنها به مکانی برای رفع ورجوع حاجات اهالی شهرستان بخصوص روستاهای اطراف آنها تبدیل شده و از این حیث نیز می‌توان گفت شهرستان خدابنده جزو شهرستانهای خاص کشور به شمار می‌رود.
این ویژگی خاص شهرستان دست‌مایه اصلی نگارش کتابی به نام «امامزادگان شهرستان خدابنده» به قلم اسد نصیری شده تا بدین ترتیب اول کتاب تاریخ خدابنده درخصوص تاریخ و ویژگیهای این شهرستان انتشار یافته و در اختیار کسانی قرار گیرد که اطلاع چندانی از ویژگیهای خاص خدابنده ندارند. شاید این کتاب آغازی باشد بر پایان نبود مدارک و اسناد مستند درخصوص تاریخ و ویژگیهای شهرستان خدابنده که تا حدود زیادی باعث ناشناخته ماندن این خصایص و ویژگیها شده است.
در قسمتی از مقدمه این کتاب به قلم اسد نصیری آمده است:‌ » این کتاب مشتمل است بر شناسایی محل وقوع بقاع متبرکه امامزادگان مدفون در شهرستان خدابنده، نوع و سبک معماری، ‌مساحت بنا، نسب و شهرت محلی و تاریخچه نسبتاً جامع بناهای موجود در سطح شهرستان. اکثر بنای امامزادگان با فاصله نسبتاً زیادی از آبادی به خاطر تقدسشان بر روی تپه قبرستان قدیمی قرار گرفته‌اند که متأسفانه بارها توسط افراد سودجو و بیگانه از تاریخ و فرهنگ خویش مورد حفاریهای غیرمجاز قرار گرفته و این عامل باعث کاستی تقدس و احترام بقاع متبرکه گردیده و نیز چنان دستخوش ویرانی گشته که ظاهراً امکان تجدید حیات آنها هرگز متصور نمی‌شود. این بناها از نظر نقشه و ساخت و نوع معماری چندان جالب نیستند و اکثر آنان فاقد ارزش تاریخ‌اند و غالباً خصوصیت مذهبی داشته و همواره به عنوان کانون توسل و سوگواری معصومین علیهم‌السلام به حساب می‌‌آیند و یا با اندیشه اینکه زیارت این مقابر موجب رحمت و برکت می‌گردند، مورد تقدس قرار می‌گیرند و اگر بعضی از این بقاع متبرک از اعتبار فرهنگی و تاریخی برخوردار بوده و اموال و کتیبه‌های قدیمی داشته‌اند (سهرورد، سجاس، پیرگاوگل، کسیک، گوگرچینک، ...) توسط افراد سود‌جو و فرصت طلب به یغما رفته و در این بین حتی سنگ قبرهای قدیمی خاصه مردم نیز از این دستبرد و چپاول در امان نمانده است».
و اما نویسنده کتاب امامزادگان شهرستان خدابنده که خود را این چنین معرفی می‌کند: اسد نصیری هستم و متولد سال 1350 در شهر قیدار. در حال حاضر دبیر می‌باشم و با 18 سال سابقه مشغول فعالیت بوده و کارهای تحقیقاتی را به مدت 10 سالی است که پیگیری می‌کنم و در جمع دوستانی که باهم بودیم و شب شعر برگزار می‌کردیم استارت این کارهای تحقیقاتی زده شد.
او ادامه می‌دهد: متأسفانه شهر قیدار و شهرستان خدابنده اثر مکتوب و مستند تاریخی ندارد و کتابی در مورد تاریخ آن نوشته نشده و من هم به این دلیل احساس مسئولیت کردم و به خواست خودم از امامزادگان برای آغاز کار نوشتن شروع کردم. قبلاً درخصوص تصحیح نسخ خطی و آثار حسین منزوی کارهایی کرده بودم و تشخیص دادم نوشتن را ابتدا از منطقه خودم شروع کنم. چاشنی این قضیه دو تن از دوستان به نامهای دکتر قدیمی و دکتر شعبانی بودند که با توجه به اینکه من در مورد فعالیت فرقه دموکرات در خدابنده تحقیقاتی داشتم در حین این تحقیقات متوجه این آرامگاهها شدم. این آرامگاهها از دهه 60 به این سو رو به نابودی گذاشته‌اند و از آنجایی که هر کدام از امامزادگان شناسنامه شهر و روستاهای خدابنده هستند. نباید این شناسنامه‌ها از بین می‌رفتند. حتی در حین حفاریهای غیرمجاز صورت گرفته سنگ قبرهای خاصه مردم نیز از بین رفته و من روستایی را به یاد ندارم که این حفاریها را ندیده باشم.
نصیری در مورد چگونگی آغاز کار جمع‌آوری اطلاعات این کتاب می‌گوید: ابتدا برای یک سال به کارهای تحقیقاتی پرداخته شده و به همه روستاها سفر کردم که در برخی مواقع به بعضی روستاها چند بار رفتم. در مورد نسب این امامزادگان اطلاعات مهمی به دست نیامد و مجبور شدم به کتابهای انساب که در کتابخانه آیت‌ا... مرعشی‌نجفی در قم قرار دارد مراجعه کنم. از این گذشته کتابخانه آستان قدس رضوی و کتابخانه مجلس و ملی نیز مورد بررسی قرار گررفت و متأسفانه هیچ سند و مدرکی که دال بر نسب امامزادگان باشد وجود نداشت. در کتاب انساب گاهاً اسمها و تشابهاتی دیده می‌شد که به نامها و کتابهای انساب دیگر اکتفا نشد و حدود یکسال نیز به بررسی کتابخانه‌ها و نگارش اختصاص داشت که کار آماده شدن این کتاب را به دو سال می‌رساند، گرچه در مقدمه کتاب من به یک‌سال اشاره کرده‌ام.
وی اشاره‌ای هم به کتاب دارد و می‌افزاید: در نوع خود کتاب جالبی است و سعی کردم مانند سایر کتابهای انساب بدون سند نباشد و اگر هم سندی نبوده اشاره‌ای به آن امامزاده نشده است و همچنین سعی شده اصول آکادمیک نگارش در این کتاب رعایت شود و من خوشحالم از اینکه این اولین کتابی است که در مورد تاریخ شهرستان خدابنده به چاپ رسیده و نام مقدس این امامزادگان نیز مددکار انتشار کتاب شده است. شاید در این بین گفته شود بقعه قیدار‌نبی‌(ع) هیچ سنخیتی به موضوع نداشته باشد ولی این بقعه یکی از مظلوم‌ترین بقعه‌هایی است که در استان‌زنجان قرار دارد و همیشه بار بی‌توجهی مسئولان را یدک می‌کشد. در کتاب هم به این موضوع اشاره شده که در سال 74 مسئول میراث فرهنگی و ارشاد که آن زمان تحت یک مدیریت واحد قرار داشتند، قسمتی از بخش جنوبی بقعه را از بین برده‌اند. سعی کردم هیچ امامزاده‌ای از قلم نیفتد گرچه طبق مکاتباتی که صورت گرفته این‌گونه اظهار می‌شود که تعدادی از امامزاده‌ها در این کتاب جا مانده‌اند. اکثر این موارد امامزاده نیستند و مربوط به سادات روستاهای اطراف می‌شوند.
اسد نصیری در توضیح نحوه جمع‌آوری اطلاعات این کتاب خاطرنشان کرد: من هیچ کاری را بدون سند آغاز نمی‌کنم. زمانی که آقای حیدری، رئیس وقت اوقاف و امور خیریه شهرستان خدابنده بود با کمک او آمار حدود 32 امامزاده گرفته شد در حالی که در کتاب نزدیک به 60 امامزاده معرفی شده است. ولی از شهر خودم گله دارم، به عنوان مثال رئیس جدید اوقاف زمانی که برای کمک جهت تأمین هزینه انتشارات سراغ او رفتم، چندان همکاری او دلگرمم نکرد و با یاری آقای میرزا‌خانلو از انتشارات دانش توانستیم کار کتاب را به پایان برسانیم. از این گذشته کتابهای دیگری نیز در مورد خدابنده در همین انتشارات در حال تهیه است.
این نویسنده در مورد مشکلاتی که به خاطر نبود آثار مکتوب تاریخ خدابنده برای این شهرستان در ادوار گذشته و حال حاضر به وجود آمده می‌گوید: شهرستان قدمت زیادی دارد ولی اولین کتاب آن امسال به چاپ رسیده در حالی که انتشار اولین کتاب ابهر به سال 1332 می‌رسد. بیشتر روی سخن من با مسئولان شهر است. یک فرماندار یا مسئول میراث خیلی بهتر از اینها می‌تواند کار کند. من 10 سالی است که در این وادی مشغول فعالیت هستم ولی تاکنون روزنه امیدی ندیده‌ام جز بخشدار بخش مرکزی که برای انتشار کتاب بعدی خدابنده در راه راست کمکی را اختصاص داد. در شهر ما نویسندگان بزرگی حضور دارند که باید از آنها حمایت شود، شاید من به خاطر علاقه خودم طرز نگاه مسئولان مهم نباشد ولی سایرین ممکن است دلسرد شوند و این وادی به عشق و بی‌خوابی و تلاش نیاز دارد. یک کتاب تأثیر آنی ندارد ولی در دراز مدت تأثیر آن بر فرهنگ قابل توجه است و هرچه از جوانب مختلف فشار وارد شود باید به طریقی آنها را تحمل کرد.
وی در پایان ضمن اشاره به اینکه تا پایان امسال کتابهای دیگری نیز درباره تاریخ و مشاهیر خدابنده به چاپ خواهد رسید، افزود: این اتفاق بزرگی است که در طول چند ماه چند کتاب در مورد شهرستانی به چاپ برسد که در طول تاریخ خود چنین شرایطی را نداشته و من از اینکه در این راه سهمی داشته‌ام خوشحالم.
میرزاخانلو، مدیر انتشارات دانش که چاپ کتاب را برعهده داشت گفت: یکی از اهداف کلی انتشارات مجموعه زنجان‌شناسی است که تاکنون دو شماره آن به چاپ رسیده و بخش سوم آن با عنوان مشاهیر خدابنده در دست چاپ می‌باشد. این مجموعه تنها شامل زنجان نمی‌شود و سعی بر این است تمام شهرهای استان در این مجموعه سهمی داشته باشند تا مجموعه خوبی در مورد استان‌زنجان جمع‌آوری شود.
او افزود: برای خود من هم جالب بودکه این تعداد امامزاده در یک شهرستان وجود داشته باشند و چاپ اول کتاب به فروش رسیده و درصدد چاپ دوم آن نیز می‌باشیم. کتاب در مورد زنجان کم بوده و کار برای انجام زیاد است و در این زمینه ظرفیت بالایی برای فعالیت وجود دارد که امیدوارم با این کار از استانهای دیگر عقب نیفتیم.
کتاب امامزادگان شهرستان خدابنده مشتمل بر 128 صفحه می‌باشد که در آن اطلاعات مربوط به امامزادگان شهرستان به علاوه قیدار نبی(ع) به تفکیک بخشهای مختلف خدابنده به چاپ رسیده است. همچنین تصاویر مربوط به امامزاده‌ها نیز به صورت رنگی در این کتاب گنجانده شده که این مجموعه منحصر به فرد به شمار می‌رود.